24
Kwi

Wychowanie liberalne, wychowanie autorytarne, wychowanie demokratyczne – trzy modele wychowawcze i ich wpływ na dzieci

Rodzicem zostaje się tak po prostu, bez żadnego wcześniejszego przygotowania, kursu ani szkoły. Wychowanie liberalne, autorytarne i demokratyczne są najczęściej stosowanymi przez rodziców stylami wychowawczymi. Jeden z nich zapewne zastosujesz i ty w stosunku do swojego dziecka. Nikt cię jednak nie pyta jak to zrobisz i czy potrafisz to zrobić. Wszyscy zakładają, że masz tą kobiecą intuicję, ten naturalny instynkt macierzyński, który czyni cię właściwą osobą do bycia matką na pełen etat. Tymczasem wiele rodziców powiela błędy wychowawcze swoich rodziców nie potrafiąc lub nie chcąc się wyzbyć wpojonych im zasad wychowawczych.

Rodzicem zostaje się bez żadnego wcześniejszego przygotowania. Najczęściej stosujemy tą samą metodę wychowawczą, jaka stosowana była w stosunku do nas samych. To świadome lub nieświadome powielanie modelów wychowawczych może nieść ze sobą różne, nie zawsze dobre skutki. W psychologii wspomina się o trzech, najczęściej stosowanych modelach wychowawczych:

  • wychowanie liberalne,
  • autorytarne,
  • oraz wychowanie demokratyczne.

Każde z nich znajduje swoich zwolenników i przeciwników.

Wychowanie liberalne

Styl liberalny charakteryzuje się tym, że dzieci mają zapewnioną dużą swobodę. Nie stawia się im jakichś ściśle określonych granic i często pozwala na samodzielne decydowanie o wielu rzeczach. Brak ustalonych zasad i wyznaczonych granic bardzo często sprowadza się do tego, że dziecko wychowywane jest w braku poczucia bezpieczeństwa, co może przynieść efekt odwrotny od zamierzonego przez rodziców. Wychowanie liberalne często objawia się brakiem kontroli, a często także zainteresowania tym, co dzieje się u dziecka. Inne związane z tym stylem zachowania to pobłażliwość i przyzwolenie na zachowanie, które nie znajduje społecznej akceptacji.

Wychowanie autorytarne

Wychowanie autorytarne jest przeciwieństwem stylu liberalnego. Jeśli tam dziecko posiada dużo swobód, to tu nie ma ich prawie wcale. Kontakty pomiędzy rodzicem, a dzieckiem charakteryzują się dużym dystansem. Trudno znaleźć w nich ciepło tak potrzebne w rozwoju młodego człowieka. Duże wymagania w stosunku do dziecka i brak akceptacji jego słabości, czy błędów sprawiają, że dziecko może się czuć nie akceptowane i nie kochane. Nie uznaje się możliwości sprzeciwu dziecka, ani żadnych okoliczności łagodzących w przypadku popełnianych przez niego pomyłek. Radko też okazuje się uczucia, czy rozmawia o nich. Na porządku dziennym są za to surowe kary i manipulowanie dzieckiem, w celu doprowadzenia do jego określonego zachowania.

Wychowanie demokratyczne

To najbardziej pożądany model wychowawczy. Rodzice i dzieci wspólnie biorą udział w dyskusjach dotyczących ważnych spraw rodzinnych. Dziecko czynnie uczestniczy w życiu rodziny i może wypowiadać się na ważne tematy, które jej dotyczą. W przypadku, jeśli zachowanie dziecka jest niewłaściwe stosowanie kar, które znamy już z modelu autorytarnego, w tym przypadku zastąpione zostało naturalnymi konsekwencjami , tłumaczeniem i rozmowami na temat tego, co można, a czego robić nie wolno. Wzajemne relacje rodzica i dziecka opierają się tu na wzajemnym szacunku i życzliwości. Dziecku okazuje się miłość i czułość, rozmawia się też o uczuciach nazywając je i określając, jak można sobie z nimi radzić.

Zachowanie dziecka bardzo często zależy od tego czy w jego wychowaniu zastosowano styl autorytarny, demokratyczny, czy też wychowanie liberalne. Jego skutki warto uświadomić sobie wcześniej, ponieważ odpowiedni styl  może pomóc wychować wartościowego, odpowiedzialnego i pewnego siebie człowieka.